Je wilt graag dat het goed gaat tussen jullie. Dus houd je rekening met de ander. Je past je soms aan, maakt een compromis en zet af en toe je eigen wensen opzij.
Dat hoort bij een relatie.
Maar wat als aanpassen langzaam verandert in jezelf kwijtraken?
Misschien merk je dat je steeds minder goed weet wat jíj wilt. Je bent vooral bezig met hoe de ander zich voelt. Je vermijdt conflicten, zegt sneller ja terwijl je eigenlijk nee bedoelt en voelt je verantwoordelijk voor de sfeer tussen jullie.
Van buitenaf lijkt er misschien weinig aan de hand. Vanbinnen raak je steeds verder verwijderd van jezelf.
Wat betekent jezelf verliezen in een relatie?
Jezelf verliezen betekent niet letterlijk dat je niet meer weet wie je bent. Vaak gebeurt het veel subtieler.
Je richt je aandacht steeds sterker op de ander en steeds minder op jezelf.
Wat heeft mijn partner nodig?
Is hij of zij boos?
Heb ik iets verkeerd gedaan?
Hoe voorkom ik ruzie?
Wat moet ik doen om ervoor te zorgen dat het weer goed is?
Ondertussen wordt een andere vraag steeds moeilijker te beantwoorden:
Wat heb ík eigenlijk nodig?
Wanneer je langdurig over je eigen grenzen, gevoelens en behoeften heen stapt om de verbinding met een ander te behouden, kan er een disbalans ontstaan.
Je hebt dan misschien wel verbinding met de ander, maar steeds minder verbinding met jezelf.
8 signalen dat je jezelf kwijtraakt in je relatie
Jezelf aanpassen is niet automatisch ongezond. In iedere relatie bewegen partners naar elkaar toe.
Het wordt interessant wanneer aanpassen een automatisme wordt.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat:
- je het moeilijk vindt om nee te zeggen tegen je partner;
- je regelmatig instemt terwijl je eigenlijk iets anders wilt;
- de stemming van je partner bepaalt hoe jij je voelt;
- je conflicten koste wat kost probeert te vermijden;
- je minder tijd besteedt aan eigen vrienden, interesses of hobby’s;
- je je schuldig voelt wanneer je voor jezelf kiest;
- je voortdurend probeert aan te voelen wat de ander nodig heeft;
- je niet meer goed weet wat jouw eigen behoeften zijn.
Misschien herken je één punt. Misschien bijna allemaal.
Het belangrijkste is niet hoeveel je herkent, maar wat eronder gebeurt.
Waarom pas ik mezelf zo aan in relaties?
De neiging om jezelf aan te passen ontstaat meestal niet zomaar.
Misschien heb je ergens geleerd dat verbinding kwetsbaar is.
Dat liefde kan verdwijnen wanneer je lastig bent.
Dat boosheid gevaarlijk is.
Dat je rekening moet houden met anderen.
Dat jouw behoeften minder belangrijk zijn.
Of dat je hard moet werken om liefde en waardering te ontvangen.
Aanpassen kan dan een manier worden om de relatie veilig te houden.
Je probeert afwijzing, ruzie of afstand te voorkomen door goed te voelen wat de ander nodig heeft en daarop in te spelen.
Dat kan lange tijd heel effectief lijken.
Totdat je merkt hoeveel energie het kost.
Pleasen is vaak meer dan aardig willen zijn
Er is niets mis met rekening houden met een ander.
Sterker nog: empathie en zorg voor elkaar zijn belangrijke onderdelen van een liefdevolle relatie.
Maar er is een verschil tussen iets voor de ander doen omdat je dat wilt en iets doen omdat je bang bent voor wat er gebeurt als je het niet doet.
Stel dat je eigenlijk een avond alleen wilt zijn.
Je partner wil graag samen iets doen.
Je voelt onmiddellijk spanning.
Straks denkt mijn partner dat ik niet meer van hem of haar houd.
Misschien ontstaat er ruzie.
Laat maar. Ik ga wel mee.
Je zegt ja.
Maar ergens vanbinnen ontstaat irritatie.
Niet noodzakelijk omdat je partner iets verkeerd doet, maar omdat jij opnieuw over je eigen behoefte heen bent gegaan.
Als aanpassen uiteindelijk tot boosheid leidt
Wie zichzelf vaak wegcijfert, kan verwachten dat de ander dat op een gegeven moment ziet.
Je doet ontzettend veel.
Je houdt rekening met iedereen.
Je voorkomt problemen.
Je slikt dingen in.
En ergens hoop je misschien dat de ander vanzelf begrijpt wat jij nodig hebt.
Wanneer dat niet gebeurt, kan frustratie ontstaan.
Waarom houdt niemand rekening met mij?
Dat is pijnlijk, want je verlangt ernaar gezien te worden.
Tegelijkertijd kan er een ingewikkelde vraag onder liggen:
Hoe kan de ander mijn grenzen kennen wanneer ik ze zelf niet laat zien?
Grenzen stellen is niet hetzelfde als afstand nemen
Grenzen krijgen soms een negatieve betekenis.
Alsof een grens zegt:
Jij mag niet dichtbij komen.
Een gezonde grens zegt iets anders:
Hier ben ik en daar ben jij.
Ik kan van jou houden zonder overal hetzelfde over te denken.
Ik kan naar jou luisteren zonder jouw probleem automatisch op te lossen.
Ik kan rekening met je houden zonder mezelf voortdurend opzij te zetten.
Ik kan nee zeggen en toch met jou verbonden blijven.
Grenzen maken echte intimiteit juist mogelijk.
Want wanneer jij voortdurend laat zien wat je denkt dat de ander wil zien, met wie heeft je partner dan werkelijk een relatie?
Met jou?
Of met de aangepaste versie van jou?
Autonomie en verbinding horen bij elkaar
Soms denken we dat autonomie betekent dat je onafhankelijk moet zijn.
Ik heb niemand nodig.
Maar gezonde autonomie gaat niet over niemand nodig hebben.
Het gaat over jezelf kunnen ervaren terwijl je verbonden bent met iemand anders.
Je kunt dichtbij zijn zonder samen te smelten.
Je kunt ruimte nemen zonder de ander te verlaten.
Je kunt verschillen zonder dat de relatie onmiddellijk onveilig wordt.
En je kunt steun ontvangen zonder jezelf afhankelijk te voelen van de goedkeuring van de ander.
Juist wanneer twee mensen zichzelf mogen zijn, ontstaat er ruimte voor werkelijk contact.
Hoe vind je jezelf terug in een relatie?
Jezelf terugvinden begint meestal niet met grote beslissingen.
Het begint met opmerken.
Probeer gedurende de dag eens stil te staan bij een paar eenvoudige vragen:
Wat voel ik nu?
Wat wil ik?
Waar heb ik behoefte aan?
Wat wil ik eigenlijk niet?
Zeg ik ja omdat ik het wil, of omdat ik bang ben om nee te zeggen?
Dat klinkt eenvoudig.
Maar wanneer je jarenlang gewend bent geweest om je aandacht eerst op anderen te richten, kan voelen wat jij nodig hebt verrassend moeilijk zijn.
Geef jezelf tijd om dat opnieuw te ontdekken.
Oefen met kleine grenzen
Je hoeft niet morgen je hele relatie anders te doen.
Begin klein.
Geef een keer aan dat je liever iets anders eet.
Vertel dat je moe bent en vanavond thuis wilt blijven.
Vraag om tijd om na te denken voordat je ergens ja op zegt.
Spreek uit dat een opmerking je raakt.
Vraag de ander om iets wat jij nodig hebt.
Kleine momenten kunnen je helpen ervaren dat verschil niet automatisch betekent dat de verbinding verdwijnt.
Leer spanning verdragen
Een grens aangeven kan spanning oproepen.
Zeker wanneer je gewend bent om conflicten te voorkomen.
Misschien voel je onrust in je buik. Je hartslag gaat omhoog. Je wilt je woorden onmiddellijk terugnemen zodra je merkt dat de ander teleurgesteld is.
Dan kan je automatische reactie zijn:
Laat maar, zo belangrijk is het niet.
Juist op dat moment kun je oefenen om bij jezelf te blijven.
Adem.
Voel je voeten op de grond.
Merk op wat er in je lichaam gebeurt.
Je hoeft de emotie van de ander niet onmiddellijk weg te nemen.
De ander mag teleurgesteld zijn en jij mag nog steeds bij jouw grens blijven.
Je bent niet verantwoordelijk voor alle emoties van je partner
Dit is voor veel mensen een moeilijke.
Wanneer je partner verdrietig, teleurgesteld of boos is, kun je daar natuurlijk rekening mee houden.
Maar rekening houden met iemand is iets anders dan verantwoordelijk zijn voor zijn of haar emoties.
Je hoeft niet ieder ongemakkelijk gevoel bij de ander op te lossen.
Soms betekent een volwassen relatie dat je kunt zeggen:
“Ik zie dat dit je raakt en ik wil naar je luisteren. Tegelijkertijd blijft dit belangrijk voor mij.”
Daarin zijn verbinding én autonomie aanwezig.
Wat gebeurt er als jij verandert?
Wanneer jij anders gaat reageren, verandert de dynamiek tussen jullie.
Dat kan in het begin juist extra spanning geven.
Je partner is misschien gewend dat jij altijd meegaat, problemen oplost of als eerste toenadering zoekt.
Wanneer jij daarmee stopt, moet de relatie een nieuw evenwicht vinden.
Dat betekent niet automatisch dat je iets verkeerd doet.
Het betekent dat jullie samen opnieuw moeten ontdekken hoe je met elkaar in verbinding kunt zijn wanneer jij meer van jezelf laat zien.
Een gezonde relatie vraagt twee mensen
Je hoeft jezelf niet kleiner te maken om liefde te verdienen.
Een duurzame verbinding vraagt juist dat beide partners aanwezig kunnen zijn met hun eigen gevoelens, verlangens, grenzen en behoeften.
Daarvoor is niet alleen verbinding nodig, maar ook autonomie.
Niet:
Ik kies voor mezelf in plaats van voor jou.
Maar:
Ik wil mezelf meenemen in mijn relatie met jou.
Dat verschil is essentieel.
Wanneer hulp kan helpen
Sommige patronen kun je zelf herkennen en veranderen. Andere zitten zo diep dat je telkens opnieuw merkt dat je terugvalt in dezelfde reactie.
Misschien begrijp je rationeel heel goed dat je een grens mag aangeven, maar blokkeert er iets zodra je het daadwerkelijk probeert.
Of misschien leidt jouw poging om meer ruimte in te nemen steeds opnieuw tot conflict met je partner.
Dan kan het waardevol zijn om te onderzoeken wat er onder jullie reacties ligt.
In individuele therapie kun je onderzoeken waarom je jezelf verliest in relaties en hoe je meer verbinding met jezelf kunt ontwikkelen.
In relatietherapie kun je samen kijken naar de dynamiek die tussen jullie is ontstaan en oefenen met verbinding, communicatie, grenzen en gezonde autonomie.
Jezelf blijven én verbonden zijn
Een liefdevolle relatie vraagt niet dat je voortdurend kiest tussen jezelf en de ander.
Het gaat er juist om dat je beide leert vasthouden.
Jezelf én de ander.
Autonomie én verbinding.
Grenzen én nabijheid.
Je hoeft jezelf niet kwijt te raken om dichtbij iemand te kunnen zijn.
Misschien begint een gezonde relatie juist op het moment dat je jezelf weer mee durft te nemen.